Xin chào các bạn, đây là Radio Hiểu con – Yêu con của chuyên trang Embehanhphuc.vn – một tổ chức
có sứ mệnh thúc đẩy nhận thức của cha mẹ, nhà giáo dục, giáo dưỡng và công chúng về trẻ thơ và
năng lực tiềm tàng của trẻ trong 6 năm đầu đời. Radio Hiểu con – Yêu con là một kênh Radio trả lời các
câu hỏi thực tế phát sinh trong những tình huống khó khăn giữa cha mẹ và con cái trong gia đình. Thông
qua việc phân tích tình huống và đi theo kim chỉ nam ‘dõi theo trẻ’ chúng tôi giúp phụ huynh thấu hiểu
tâm lý sau các hành vi, hoạt động của con trẻ và từ đó yêu con theo cách tôn trọng và nhân văn hơn. Để
mái nhà và cha mẹ sẽ luôn là tổ ấm của con trong suốt cuộc đời.
Tuần này, radio xin trả lời một câu hỏi mà chúng tôi nhận được qua chương trình SÁCH LÀNH, chương
trình workshop hướng dẫn phụ huynh lựa chọn sách cho trẻ 0-6. Câu hỏi đầu tiên như sau ‘Làm sao tạo
được thói quen đọc sách và yêu sách từ nhỏ?’, và một câu hỏi từ phụ huynh khác là ‘Làm sao chuyển
tiếp từ việc đọc sách cho con sang tự đọc sách?’. Mặc dù nội dung 2 câu hỏi khác nhau nhưng đều có
cùng một nội dung trả lời. Giải pháp cho cả 2 câu hỏi đều xoay quanh việc làm như thế nào để kết nối trẻ
với sách từ những năm đầu đời, trong thời gian trẻ đang hình thành nền tảng nhân cách. Bởi vì nhân
cách của trẻ đang hình thành, vì thế nếu được tạo môi trường thì tình yêu với việc đọc sách, và sự say
mê với việc học tập, học hỏi sẽ trở thành một phần bản chất của trẻ. Như chúng ta đã biết qua những
radio Hiểu con – yêu con trước đây, trẻ 0-6 có một sức mạnh vô cùng màu nhiệm đó là Tâm trí thấm hút.
Tâm trí này như một cái camera giúp trẻ chụp hình môi trường xung quanh chính xác đến tận chi tiết và
không hề mệt mỏi. Mỗi chiếc camera có một tấm phim và trên tấm phim đó không hề có bất kỳ tấm hình
có sẵn nào cả, tuy nhiên mọi tấm phim đều có tiềm năng để ghi lại bất kỳ hình ảnh nào mà camera chụp
được. Tâm trí của trẻ thơ dưới 6 cũng vận hành theo cách tương tự. Một chiếc camera muốn chụp ra
được 1 bức ảnh đẹp thì phụ thuộc vào 2 điều kiện. Điều kiện thứ nhất là khung cảnh. Nếu khung cảnh
nghèo nàn, chúng ta có một bức hình nghèo nàn. Nhưng nếu chúng ta có một khung cảnh phong phú và
chất lượng, chúng ta vẫn cần thêm 1 điều kiện nữa đó là góc chụp. Nếu góc chụp hình bị hạn chế, bị che
khuất hay ánh sáng không đủ thì chúng ta cũng sẽ một bức ảnh nhạt nhòa, kém chất lượng. Nếu góc
chụp thuận lợi, camera sẽ ghi rõ được hình ảnh trọn vẹn đầy đủ của khung cảnh. Quay trở lại với đứa
trẻ, tâm trí của trẻ có năng lực kỳ diệu để thấm hút mọi thứ đến cả những chi tiết nhỏ nhất. Tuy nhiên,
đứa trẻ cũng cần 2 điều kiện là môi trường và sự tiếp xúc với môi trường. Nếu chúng ta muốn trẻ yêu
thích đọc sách, yêu thích học tập thì điều đó phải được cha mẹ nỗ lực xây dựng, duy trì như là 1 phần
của văn hóa gia đình. Embehanhphuc xin có một số gợi ý cụ thể để xây dựng văn hóa đọc sách trong
gia đình như sau:
Điều đầu tiên: Người lớn đọc sách thường xuyên, hằng ngày trong môi trường. Đặc biệt trong
những giai đoạn trẻ dưới 2 tuổi, trẻ chưa quan tâm đến sách nhiều nhưng người lớn đã cần phải
làm mẫu một hoạt động văn hóa rất con người đó là đọc sách. Chúng ta phải yêu thích tìm hiểu,
khám phá, học tập và thể hiện nó qua việc đọc sách thì khi đó trẻ mới thấm hút được văn hóa đó
của gia đình. Và chúng ta phải thực sự làm điều này một cách chân thành thực tâm chứ không
phải là hình thức, giả tạo. Trẻ nhạy cảm vô cùng và trẻ hoàn toàn sẽ cảm nhận được đâu là biểu
hiện của một tình yêu chân thành thực sự.
Điều thứ 2: Đọc sách cho trẻ nghe nhiều lần trong ngay. Hãy chọn ra vài khung giờ mà bạn dư
giả thời gian để đọc sách cho trẻ. Bởi vì trẻ sẽ đòi lặp đi lặp lại rất nhiều lần nên hãy chuẩn bị tâm
lý cho việc đọc lại một đầu sách nhiều lần. Nhu cầu lặp lại là nhu cầu của mọi trẻ trong nhóm tuổi
này để thực sự làm chủ được nội dung của cuốn sách. Vì thế hãy dõi theo hứng thú của trẻ và

tôn trọng lựa chọn của trẻ nhé. Khi trẻ còn nhỏ, trẻ có thể ngồi trong lòng của bạn để nghe sách,
khi trẻ lớn hơn, tập trung hơn, trẻ có thể ngồi bên cạnh.
Điều thứ 3: Gia đình bạn có thể có 1 giá sách trong đó, phần thấp nhất dành cho trẻ để sách của
mình. Hoặc đơn giản hơn là có 1 giỏ mây tre đựng được từ 5-10 cuốn sách tùy nhóm tuổi. Nếu
gia đình có không gian thì có thể tạo ra một góc đọc sách nhỏ cho trẻ. Nhưng đây không phải là
điều tiên quyết hay bắt buộc. Bởi vì sách là cánh cửa mở ra những chân trời mới, sách đưa trẻ
rời khỏi hiện thực và nơi chốn mà trẻ đang ở. Thế nên góc đọc sách to, đẹp không phải là thứ
quyết định tình yêu của trẻ với sách. Vật chất, hình thức là thứ yếu, nội dung hấp dẫn, phù hợp
của cuốn sách mới là điều quan trọng nuôi dưỡng tình yêu với việc đọc sách.
Điều thứ 4: Sách nên được đọc mọi nơi, mọi lúc, chứ không nên chỉ đọc trên giường lúc đi ngủ.
Người lớn chúng ta có thể đọc trước lúc ăn sáng, sau giờ ăn sáng, lúc rảnh rỗi, lúc chờ xe, lúc đi
dã ngoại, lúc nằm dài trên bãi biển, trong quán cafe… Chúng ta cũng nên bàn luận về những điều
hay ho, tâm đắc mà chúng ta thu lượm được từ sách và trao đổi trong những giờ ăn uống hoặc
sinh hoạt tập thể của gia đình. Tương tự trẻ cũng nên được tạo điều kiện như vậy. Bạn có thể
đọc sách cho trẻ trên giường, trên ghế ngoài ban công, ngồi trên sàn, trên ghế của công viên,
trong lúc chờ đến lượt khám bệnh trong phòng khám… Hãy để trẻ chọn mang 1,2 cuốn sách khi
đi ra ngoài hoặc khi đi du lịch.
Điều thứ 5: Đưa sách vào những sinh hoạt văn hóa gia đình. Ví dụ một số sinh hoạt với sách rất
dễ thực hiện là đi mua sách định kỳ, nửa tháng hoặc 1 tháng 1 lần. Dùng sách làm quà tặng trẻ
trong các dịp sinh nhật, lễ tết, Noel, đi du lịch về… Sách không chỉ nên được dùng làm quà tặng
con trẻ của bạn mà còn là món quà hơn cả tuyệt vời để tặng các em bé khác nữa. Ngoài ra đi
thư viện cũng là một trải nghiệm nên được duy trì hằng tuần. Những thư viện cổ kính là bối cảnh
tuyệt vời để trẻ có những trải nghiệm êm đềm, hạnh phúc với sách.
Và điều cuốn cùng: Hãy trân trọng và bảo vệ sách. Trẻ không chỉ thấm hút thói quen với sách mà
còn thấm hút thái độ của chúng ta dành cho sách. Để truyền đạt thái độ đó, chúng ta nên có một
số hướng dẫn nhất định cho trẻ về việc dùng sách như là sách thì không để trên sàn, không vứt
sách. Trẻ tầm 4 tuổi có thể được hướng dẫn sửa lại sách với băng keo hoặc hồ dán. Những cuốn
sách cũ không còn phù hợp với độ tuổi của trẻ nhà bạn nữa thì chúng ta cũng không vứt bỏ mà
gom lại và chia sẻ cho những em bé khác.
Khi chúng ta biến những điểm trên đây thành một phần hữu cơ của văn hóa gia đình thì chúng tôi chắc
chắn sách và đọc sách sẽ trở thành một phần của trẻ trọn đời. Khi tình yêu với sách đã được hình
thành, và trẻ của bạn bắt đầu biết đọc. Bạn sẽ nhìn thấy một điều kỳ diệu diễn ra khi một nhu cầu bên
trong của trẻ được đáp ứng. Việc biết đọc như một đôi cánh giúp trẻ vút bay vì trẻ đã có sẵn tình yêu với
sách trong suốt những năm đầu đời rồi. Trẻ thấy bao nhiêu người xung quanh đọc sách và đã có một
động lực nội tại lớn lao để đọc, đọc và đọc. Việc học đọc giờ đây không phải là một nhu cầu bên ngoài
do xã hội áp đặt lên trẻ, mà chính là một hoạt động do trẻ tự khởi phát xuất phát từ tình yêu với sách.
Tuy nhiên mất rất nhiều thời gian trẻ mới đọc được hết tất cả các chữ, và khoảng thời gian quá dài này
có thể khiến trẻ nản lòng. Vì thế trẻ có thể sẽ rất bức bối nếu như đột ngột phải tự đọc hết tất cả các
cuốn sách. Giai đoạn này cũng giống như giai đoạn trẻ mới biết nói. Trẻ có quá nhiều điều trong lòng để
bộc lộ mà ngôn ngữ nói thì lại bị giới hạn, vậy là trẻ rất bức bối, trẻ nói lắp và căng thẳng. Tương tự như
vậy, khi trẻ biết đọc, cần chủ đích tạo sự chuyển tiếp từ từ cho trẻ. Chúng ta vẫn duy trì đọc sách cho trẻ
nhưng hãy chủ đích lựa chọn những cuốn dài, khó đọc. Hãy khuyến khích con tự đọc các cuốn đơn giản

hơn, phù hợp với khả năng của con. Sách được lựa chọn cho trẻ bắt đầu biết đọc cũng cần phải đảm
bảo 3 tiêu chí.
Thứ nhất là tương đương với trình độ ngôn ngữ đọc của trẻ, hơi khó một chút nhưng không khó
quá, không khiến trẻ nản lòng.
Thứ hai là nội dung thân thuộc để trẻ có thể vừa đọc và vừa dự đoán được nội dung. Điều này sẽ
khiến trẻ hiểu được nội dung mà các con chữ truyền tải đến trẻ. Bởi vì việc đọc và hiểu là một
năng lực khác với năng lực nghe và hiểu mà trẻ đã xây dựng trong những năm đầu đời. Đọc và
hiểu cần được rèn luyện thông qua trải nghiệm từ khi trẻ bắt đầu biết đọc.
Thứ 3 là nội dung đủ hấp dẫn để trẻ trải nghiệm niềm hạnh phúc khi đọc được một mẩu chuyện
hay một cuốn sách. Chính niềm hạnh phúc này là thứ giữ trẻ lại với việc đọc lâu dài.
Cùng với việc bạn duy trì đọc sách cho con, trẻ dần dần bồi đắp sự tự tin trong khả năng đọc và đọc
hiểu của trẻ, dần dần trẻ sẽ chuyển tiếp sang đọc sách một cách chủ động và tự tin. Em bé ngày nào sẽ
không còn phải đợi bạn đọc cho em nữa mà em sẽ hoàn toàn độc lập trong việc đọc những cuốn sách
mà em yêu thích. Thậm chí, thời điểm đó bạn có thể đề xuất trẻ đọc cho bạn nghe một số đoạn mà trẻ
yêu thích. Ngay cả thời điểm đó diễn ra, thì sinh hoạt đọc sách cho con vẫn nên được duy trì, bởi vì đó
là một trải nghiệm gắn kết đầy chất lượng giữa cha mẹ và con cái. Có thể sinh hoạt đó không còn được
diễn ra nhiều và đều đặn nữa, nhưng thỉnh thoảng hãy chủ động đọc cho trẻ một vài chương sách phù
hợp. Với trẻ thơ, những ký ức ấm êm, vừa nằm trong lòng ba mẹ, vừa mải mê đến những chân trời xa lạ
mà trang sách trải ra, sẽ vẫn luôn là những cảm thức vừa ấm áp, an lành, vừa hấp dẫn và diệu kỳ biết
bao.
Em bé hạnh phúc xin kết thúc Radio số này tại đây. Nếu bạn có những bối rối và thắc mắc với con trẻ
trong gia đình, hãy email chia sẻ với chúng tôi qua địa chỉ: embehanhphucvn@gmail.com .Các bạn cũng
có thể truy cập vào website embehanhphuc.vn để tìm kiếm các bài viết đi theo triết lý ‘dõi theo trẻ’, để
tìm hiểu về sự phát triển của trẻ thơ trong giai đoạn xây dựng nền tảng nhân cách trong 6 năm đầu đời.
Tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn vào thứ 3 tuần sau.